‘Dan vechten we het uit voor de rechter!’

Geschreven door Gaby Kooijman

Fotorechten

'Dan vechten we het uit voor de rechter', vertelde de jeugd coördinator van de voetbalvereniging mij nadat ik een voorstel had gedaan om de kas van de sportvereniging te spekken.

Een aantal weken daarvoor had ik foto's gemaakt van alle voetballers van de plaatselijke voetbalvereniging. Een reclamebureau zou van deze foto's voetbalplaatjes maken om uit te delen bij de supermarkt. Een megaklus waar ik een schamele vergoeding voor had gekregen. 

Dat was voor mij de reden om te zoeken naar een manier om er iets meer aan te verdienen. De mogelijkheid die ik zag, was het volgende: de digitale bestanden van de gemaakte foto's verkopen aan de ouders van de spelers en dan de helft van de omzet doneren in de clubkas. Zo had ik er wat aan en hielp ik de vereniging. Mooie deal toch?

Zelf was ik content met het idee, maar helaas liep dit anders toen de discussie ontstond over wie de eigenaar van de foto's is. Rustig vertelde ik dat de fotograaf eigenaar is van de foto die hij of zij gemaakt heeft. Mits dit eigenaarschap wordt afgekocht door de opdrachtgever. Aangezien dit niet was gebeurd, mochten de foto's alleen gebruikt worden voor het fabriceren van de voetbalplaatjes. Dat betekent ook dat het zonder mijn toestemming nergens anders voor gebruikt mag worden.

Omdat ik de eigenaar ben, mag ik ermee doen wat ik wil (zonder het portretrecht te schenden). Mijn voorstel leek me dan ook een goed idee. De man waarmee ik in de discussie belandde, kon ik niet overtuigen. Zelfs niet met een print van de regels, gedownload van het internet. Als Charlottes LAW hem al niet kon overtuigen, wie dan wel? Na mijn uitleg was zijn reactie dus: 'Dan vechten we het uit voor de rechter.'

Natuurlijk heb ik het niet zover laten komen. Mijn idee heb ik laten varen, maar ik werd me wel bewust van het belang hier een volgende keer duidelijk over te zijn. 

Eigendomswet vs Auteursrecht

Dit is vaak verwarrend maar een belangrijk onderscheid. Eigendomsrecht gaat over het fysieke object, dus bijvoorbeeld de print of de USB-stick waar de foto opstaat. Auteursrecht gaat over de inhoud, dat wil zeggen de afbeelding zelf.

Dit betekent dat wanneer jij een foto koopt van een fotograaf, je het fysieke exemplaar koopt en niet automatisch het recht de foto te reproduceren of publiceren.

Daarnaast hebben zowel de fotograaf als de opdrachtgever nog andere rechten.

De fotograaf heeft exploitatierechten, dit is het recht om te bepalen:

- Wie de foto mag gebruiken;

- Waar en hoe de foto gepubliceerd mag worden;

- Of er betaald moet worden voor het gebruik van de foto.

Daarnaast zijn er morele rechten:

- Recht op naamsvermelding;

- Recht om zich te verzetten tegen wijziging van het werk (tekst erbij, uitsneden of filters);

- Recht om te protesteren tegen misleidend gebruik (bv plaatsing in een andere context dan bedoeld).

Maar gelukkig heeft de opdrachtgever ook rechten.

De opdrachtgever krijgt de gebruikersrechten die uitdrukkelijk zijn afgesproken of logischerwijs voortvloeien uit het doel van de opdracht. Wanneer je bijvoorbeeld een fotograaf inhuurt voor foto's op je website, dan mag je de foto's alleen op je website gebruiken en niet automatisch voor advertenties of drukwerk. Hierover moet je altijd! Afspraken maken.

Foto's delen op Social Media (of internet in zijn algemeen)

Het online plaatsen (op websites, de socials of op andere platforms) van foto's mag alleen met toestemming van de fotograaf met het auteursrecht. Hiervoor moet je dus altijd toestemming hebben.

Wanneer je de foto's meerdere keren op verschillende platformen wil gebruiken kan dit via een licentie. Hierin kun je afspraken maken over wie, hoe vaak, de foto mag plaatsen.

Conclusie

Wees voorzichtig met het publiceren van foto's die niet van jou zijn.

Om deze problemen te voorkomen is het belangrijk NOOIT foto's van internet te halen. (Mits je het via een stocksite doet waarbij je toestemming hebt de foto's te gebruiken). Leuker is natuurlijk authentieke foto's te gebruiken die je zelf gemaakt hebt.

Fotografen mogen je een rekening sturen voor het onrechtmatig gebruik van de foto. Deze bedragen zijn soms wel 3 keer het oorspronkelijke bedrag. Ook kunnen ze je verzoeken de foto te verwijderen.

Tip

Als je foto's hebt laten maken of wilt laten maken, geef dan duidelijk aan wat je hiermee wilt doen en voor welke doeleinden je de foto's wilt gebruiken.